sokollu mehmed paşa – Kaplan Sözlük
şunu da ekleyelim, inebahtı'da osmanlı donanmasını yakan venediklilere verdiği ayarla meşhurdur.

"Biz Kıbrıs'ı almakla sizin kolunuzu kestik, siz inebahtı'da bizi yenmekle sakalımızı tıraş ettiniz. kesilen kol bir daha yerine gelmez, ama sakal eskisinden gür çıkar."

görsel
vezir-i azam sokollu mehmed paşa, türk tarihinin en büyük figürlerinden biri olup buna etnik türk olmadan muvaffak olan yegane insandır. 1505 bosna doğumlu olup boşnak ya da sırptır. osmanlı devletine sadrazam olarak tam 14 yıl hizmet verdi, üç padişah gördü. çağının ötesinde bir adamdı sokollu.

süveyş kanalı projesini yapıldığı tarihten 350 yıl önce akıl etmiş ve bu projeyle giderek önemini kaybeden akdeniz ticaretini canlandırmayı hedeflemiştir. ekonomisi yağma üzerine kurulu olan, yeni fetihler yapamadığı için bunalıma giren osmanlı devletini ayağa kaldırmak ve kalıcı bir süper güç haline getirmek adına düşündüğü bu proje ölümüyle derin sulara gömülmüştür.

bir başka kanal fikri de don-volga kanalı projesiydi. bu kanalın amacı ortaya çıkabilecek rus tehdidine karşı asyadaki türk hanlıklarıyla bağlantı kurmak, ipek yolunu karadeniz üzerinden canlandırmak ve hazar denizine karadeniz üzerinden gemi indirmekti. kendisine tarihin ilk turancısı dersek yanılmış olmayız. öngörülerinde de haklı çıkmış, ruslar giderek ciddi bir tehdit haline gelmiş önce asyadaki türk hanlıklarına sonra da osmanlı'ya bela olmuştur.

sokollu'nun bir diğer öngörüsü ise coğrafi keşifler sonrası avrupalıların asya ve afrikayı kolonize edip küresel bir güce dönüşerek osmanlı'ya rakip olabilecekleriydi. bunun önüne geçmek için paşa kızıldenizde osmanlı donanmasını kuvvetlendirmiş, hint okyanusuna gemileriyle açılmış ve portekizliler tarafından tehdit edilen endonezya'daki açe sultanlığına (sumatra'ya) sefer düzenleyerek bu sultanlığın osmanlı'ya bağlanmasını sağlamıştır.

sokollu aynı zamanda kıbrıs seferine şiddetle karşı çıkmıştır. bunun nedeni ise kıbrıs'ın alınması durumunda kutsal ittifakın birleşeceği ve tüm avrupalıların osmanlı'ya karşı aksiyon alabileceği ihtimalidir. ikinci selim'in ve lala mustafa'nın ısrarları sonucu kıbrıs fethedilmiş, neticesinde bu öngörüsünde de haklı çıkmış ve kutsal ittifak bize karşı toplanmıştır.

kendisi sarı selim'in şehzadelik döneminden beri müttefikiydi ve belki de onun deniz seferlerine merak salmasında etkili olan kişiydi. selim'in kızı esmehan sultan'la evlilik yapmıştır. selim ani bir şekilde öldükten sonra saraydaki muhaliflerine karşı yalnız başına kalmıştır.

bir akşam vakti kalbinden hançerlenerek suikaste uğradı ve öldü. ölümünün arkasındaki faktör hala şüphelidir. sokollu'nun gücünden çekinen 3. murat'ın onu ortadan kaldırmak istediği, fakat sahip olduğu olumlu itibardan ötürü idam etmek yerine böyle bir yol izlediği düşünülmektedir.