coğrafyanın kültüre etkisi ile açıklanabilir. tarihteki gelişmiş uygarlıklar hep suya kıyısı olan yerlerde oluşmuştur, gelişme gösterdikten sonra su kenarında uzun yıllar tutunamayanlar yok olmuştur. türkler asya'dan gelip anadolu'ya yerleşince yine deniz kıyısında değil iç kesimlere yerleştirilerek tarım ve hayvancılık yapmaya teşvik edilip asker olarak kullanılmıştır. osmanlı döneminde deniz kıyısında ise türklere göre daha medeni, ticaret ve zanaat ile uğraşan rumlar, ermeniler, museviler yaşamıştır. günümüzde bile ege ve marmara bölgesi ülkenin geri kalanına göre daha medenidir, çünkü deniz kıyısı doğrudan medeniyet ile bağlantılıdır.